Bijen en biologische landbouw: een perfecte match!

Je hebt er vroeger op de basisschool vast les over gehad: de bloemetjes en de bijtjes. Hoe zat dat ook al weer? Veel gewassen planten zich voort door middel van bestuiving.

Supersimpel gezegd is bestuiven het verplaatsen van stuifmeelkorrels (van een mannelijke bloem) naar een stempel (van een vrouwelijke bloem). Deze bestuiving wordt onder andere gedaan door insecten. Zij vliegen van bloem naar bloem en verplaatsen daarmee het stuifmeel van de ene naar de andere bloem. Vooral bijen en hommels zorgen voor bestuiving, maar bijvoorbeeld ook kevers, vlinders,zweefvliegen en vleermuizen. Tot zover een korte herhaling van de biologieles.

Deze bestuivers zijn natuurlijk ook nodig voor de voortplanting van landbouwgewassen. Dit geldt voor vele soorten fruit, zoals appels, kersen en aardbeien, en voor allerlei groentes zoals courgette, tomaat en tuinboon maar ook oliegewassen (koolzaad), noten, cacao, koffie en katoen zijn er dankzij insecten. Naar schatting 1/3 van al het eten op aarde is afhankelijk van bestuiving.

In Nederland leven, naast de bekende honingbijen, ook 357 soorten 'wilde' bijen. Wereldwijd zijn er naar schatting wel 20.000 bijensoorten. Ook hommels horen tot de bijenfamilie. Allemaal leven ze van stuifmeel en nectar. Dit gebruiken ze als voedsel voor zichzelf en voor hun larven. Honingbijen maken hier ook nog honing van als voedselvoorraad om de winter overbruggen. Helaas gaat het de laatste jaren erg slecht met de bijen en andere bestuivers: ze sterven bij bosjes. Van de in totaal 357 Nederlandse soorten wilde bijen wordt ongeveer 50% met uitsterven bedreigd.

Hun sterfte komt waarschijnlijk door een combinatie van oorzaken: grootschalig gebruik van insecticiden in de landbouw, de verspreiding van bijenziektes en de afgenomen biodiversiteit. Deze afname komt onder meer doordat akkerranden en bermen worden gemaaid en er steeds meer monoculturen ontstaan (1 soort gewas) die maar een bepaalde tijd in bloei staan. Dit betekent voor bijen dat ze de rest van het jaar op andere plekken moeten zoeken naar bloeiende planten voor voldoende voedsel.

Deze bijensterfte heeft ook een enorme impact op ons. Zonder bestuivers zouden er minder en daardoor duurdere groentes en fruit zijn. Zo hebben onderzoekers in Nederland berekend dat bij het wegvallen van insectenbestuiving het aantal geproduceerde appels met 40% afneemt en dat de appels 50% kleiner worden. Het is niet voor niets dat zo veel organisaties aandacht vragen voor dit probleem: bijen zijn van groot belang voor onze wereldwijde voedselvoorraad.

Wat nu? 

Een deel van de oplossing ligt in de landbouw. Binnen de biologische landbouw worden twee van de oorzaken van bijensterfte aangepakt: biologische boeren zorgen voor meer biodiversiteit en zij maken geen gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen. Deze vorm van landbouw kan het voedselrijke gebied voor de bijen vergroten. Zo hebben de bijen het hele jaar door voldoende te eten. Bijen zorgen op hun beurt voor een hogere voedselopbrengst. Een perfecte match! Het is niet voor niets dat een bij ook wel een ‘landbouwhuisdier’ wordt genoemd.

Wil jij zelf wat doen voor de bijen?

Op 22 april is de landelijke zaaidag voor de bijen om zo met zoveel mogelijk mensen in Nederland het voedselaanbod voor de bij te vergroten. Doe jij ook mee? Leg dan bloemstroken aan, bij voorkeur van biologische bollen en plantjes in je (moes)tuin of balkon zodat er één groot bloemenlint voor bijen ontstaat! Zo zorgen wij voor genoeg eten voor de bij, zodat zij zorgen voor genoeg eten voor ons.


Onze video's